Forum Akordeonowe

Nauka => Edukacja muzyczna => ABC teorii muzyki => Wątek zaczęty przez: Marcel w 10 lis 2015, 12:17

Tytuł: 02. Alikwoty, szereg harmoniczny
Wiadomość wysłana przez: Marcel w 10 lis 2015, 12:17

< Poprzedni rozdział (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/dzwiek-jako-tworzywo-muzyki-zrodlo-dzwieku-przewodnik-dzwieku/) - Spis treści (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/abc-teorii-muzyki-spis-tresci-i-wstep/) - Następny rozdział > (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/cechy-dzwieku-wysokosc-glosnosc-barwa-czas-trwania/)


Jest to rozdział z "ABC teorii muzyki (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/abc-teorii-muzyki-spis-tresci-i-wstep/)", którego autorem jest Pan Włodzimierz Królikowski.
Pan Włodzimierz zgodził się na opublikowanie poradnika na naszym forum :)

Jeżeli chcecie coś dodać w tym temacie lub macie jakieś pytania związane
z tematem tego rozdziału to śmiało piszcie posty poniżej.


ALIKWOTY, czyli tony składowe dźwięku

Kto pamięta jeszcze coś z fizyki, z nauki o naturze światła, to wie, że światło białe jest "mieszaniną" różnych barw. Mało tego - oprócz światła widzialnego dla człowieka występują jeszcze światła (barwy) niewidzialne - podczerwień i ultrafiolet, które stanowią "początek i koniec" palety barw.

Podobnie jest z naturą dźwięków - też występują 3 zakresy : infradźwięki (bardzo niskie, niesłyszalne dla człowieka), dźwięki słyszalne (od niskich do wysokich) i ultradźwięki (bardzo wysokie, niesłyszalne dla człowieka, słyszalne np. dla psów).

Przez analogię do światła białego, można powiedzieć, że dźwięki są "mieszaniną" tonów składowych. Na czym to polega - wyjaśnia poniższe doświadczenie.

Jeśli zagramy na fortepianie (bo najłatwiej zauważyć to zjawisko) dowolny dźwięk (ale najlepiej odpowiednio niski - np. "C" w oktawie wielkiej), to po chwili stwierdzimy, że dźwięczy też struna "c" w oktawie małej (jeśli wcześniej ostrożnie podniesiemy z niej tłumik), bo została pobudzona do drgań na zasadzie rezonansu. Wynika z tego, że w dźwięku "C", jako dźwięku podstawowym, zawarty jest również ton "c" (wyższy o oktawę).

W wyniku dalszego takiego badania ustalono, że w podstawowym dźwięku "C" zawarte są jeszcze następujące tony składowe, czyli alikwoty: c, g, c1, e1, g1, b1, c2, d2, e2, f2, g2, a2, b2, h2, c3, które na pięciolinii oraz na klawiaturze fortepianu przedstawiają poniższe ilustracje :

(http://i.imgur.com/rlhTCtX.png)

(http://i.imgur.com/RaRIizO.png)

Innymi słowy, co widać z ilustracji, w skład dźwięku podstawowego C wchodzi jego oktawa, dalej następuje kwinta, kwarta, tercja wielka, tercja mała itd.




Skąd się biorą takie a nie inne tony składowe ?

Wyjaśnienie daje mechanika ruchu drgającego na przykładzie drgania struny.

Poniższa ilustracja podaje różne postaci drgań struny :

(http://i.imgur.com/kmmtQ5b.png)

Rysunek (niezbyt doskonały) pokazuje istotę zjawiska.
Okazuje się, że struna wprowadzona w ruch drgający, oprócz drgań pełną długością (postać "a"), może równocześnie i niezależnie drgać dzieląc się na 2, 3, 4 itd. części (postacie "b, c, d" itd.).

Każde z tych drgań ma inną częstotliwość (liczbę drgań na sekundę) i jest ona odwrotnie proporcjonalna do długości fali, jaka tworzy się na strunie w danej postaci drgań, czyli :
Taki szereg częstotliwości zwie się szeregiem harmonicznym i określa wysokości tonów składowych (alikwotów) dźwięku podstawowego.

Zauważmy też, że :

< Poprzedni rozdział (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/dzwiek-jako-tworzywo-muzyki-zrodlo-dzwieku-przewodnik-dzwieku/) - Spis treści (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/abc-teorii-muzyki-spis-tresci-i-wstep/) - Następny rozdział > (http://forum.akordeonowe.pl/abc-teorii-muzyki/cechy-dzwieku-wysokosc-glosnosc-barwa-czas-trwania/)

Tytuł: Odp: 02. Alikwoty, szereg harmoniczny
Wiadomość wysłana przez: Marcel w 27 sie 2020, 10:37
Cytat z książki "Jazz Piano Chords" - Misha V. Stefanuk:

(https://i.imgur.com/oYw9NcA.jpg)


Co można przetłumaczyć jako:

"Dysonans między interwałami narasta w kolejności szeregu alikwotów. Bardziej dysonansowe interwały są mniej stabilne i wymagają rozwiązania na bardziej konsonansowe."

Im wyżej na wypunktowanej liście, tym większy konsonans, im niżej - tym większy dysonans.


W literaturze angielskojęzycznej przy oznaczaniu interwałów używa się:
m = mała
M = wielka
P = czysta

czyli

P1 = pryma czysta
m2 = sekunda mała
M2 = sekunda wielka
m3 = tercja mała
M3 = tercja wielka
itd.