Autor Wątek: Podkładanie akordów pod melodie  (Przeczytany 17182 razy)

0 użytkowników i 1 Gość przegląda ten wątek.

Offline W.Królikowski

  • 31.05.1938 - 28.08.2016, VIP
  • *****
  • Wiadomości: 888
    • Zobacz profil
  • Skąd: Kraków
Podkładanie akordów pod melodie
« dnia: 03 Sierpień 2015, 18:56 »
Zanim ukaże się pełny tekst tego tematu, proponuje skróconą jego wersję, czyli same porady i reguły
bez omawiania przykładów harmonizacji konkretnych utworów.

Gdy mamy nuty bez podłożonych akordów:

- najpierw przesłuchajmy kilkakrotnie melodię, by wczuć się w jej "barwę harmoniczną" (przy odrobinie wprawy ucho podpowiada nam, że należałoby akord zmienić),

- potem, stosownie do linii melodycznej starajmy się zastosować tzw. „triadę harmoniczną”, tzn. akordy zbudowane na 1, 4 i 5-tym stopniu danej gamy - odpowiednio jest to tonika (T), subdominanta (S), dominanta (D),

np.: w gamie C-dur są to akordy   
C (dźwięki c, e, g),
F (dźwięki f, a, c),
G (dźwięki g, h, d), lub G7 (g, h, d, f),

w gamie a-moll są to akordy   
a (dźwięki a, c, e),
d (dźwięki d, f, a),
E (dźwięki e, gis, h), lub E7 (e, gis, h, d),

(przypomnijmy - litera duża to akord dur, mała - to moll)

Stosownie do linii melodycznej - tzn. sprawdzamy czy kolejne dźwięki melodii należą do któregoś z akordów triady. Jeśli nie, to sprawdzamy, czy nie brzmią dysonansowo z planowanym akordem.


Dalej - zależnie od indywidualnego gustu - podkład harmoniczny można wzbogacić wykorzystując - ale również stosownie do linii melodycznej - tzw. "pokrewieństwo tonacji", z którego - pomijając teoretyczne uzasadnienie - wynika następująca reguła praktyczna: „dla danego akordu, pokrewnymi są wszystkie odległe o tercję małą, lub wielką, zarówno w górę, jak i w dół”.

I tak np. dla akordu F pokrewnymi są akordy: D, d, Des, des oraz A, a, As, as.

Łącznie więc, ze wspomnianą triadą (w której mamy stosunek kwarty i kwinty), otrzymujemy zbiór co najmniej 11 akordów do wykorzystania w danym miejscu melodii. Co najmniej, bo są jeszcze inne, zaawansowane możliwości, z których omówimy tylko najczęściej stosowane.

Innymi słowy, nie popełnimy błędu jeśli kolejne akordy będą odległe od siebie o kwartę, kwintę, tercję małą, lub wielką, zarówno w górę, jak i w dół.


A wspomniane zaawansowane możliwości to:

- „pochody chromatyczne”:
   - w dół, czyli przejście do akordu odległego o tercję,  np.: F, E, Es,D, lub F7, E7, Es7,D7
   - analogicznie - w górę , np.: F, G, Gis, A, lub F7, G7, Gis7, A7
      (stosuje się szczególnie jako wypełnienie „całonutowego” taktu),

- „opóźnienia”, lub inaczej akordy „wprowadzające” do akordu septymowego:
   (pomijam teoretyczne uzasadnienie, bo wystarczy zapamiętać regułę)
   - np.: g, C7, lub g7, C7, czyli akord moll leżący kwartę niżej,
   - np.: b, C7, lub b6, C7, czyli akord moll leżący sekundę wielką niżej.
      (zależnie od sytuacji akord stosuje się w aktualnym, lub poprzednim takcie)


W wielu utworach na zakończenie frazy występuje tonika, lub dominanta "ciągnięta" przez 2 takty, lub w ostatnim takcie mamy całotaktową pauzę. W takich przypadkach można zastosować następujące pochody „wypełniające” - przykładowo w tonacji F-dur :

F, g7 | G#7zm, F ||  lub F, g7 | F  || - pochód w górę, lub w dół - tonika F na początku i końcu pochodu,

C7, d7 | D#7zm, C7 || lub C7, d7 | C7 || - pochód w górę, lub w dół (dominanta C na początku i końcu pochodu)

B, H7zm | F ||,  lub  B, b | F ||   - przejście z subdominanty do toniki

F, d | g, C7 ||  lub  F, d7 | g7, C7 ||  - przejście z toniki do dominanty

F, F#7zm | C7 || - przejście z toniki do dominanty

F, E, F, F# | G  ||  lub  F7, E7, F7, F#7 | G7  || - przejście do "sekundy górnej"

Zaś przerwanie monotonii uzyskuje się np. następująco:
- zamiast np. F, F | C7, C7 ||  dajemy F, F(d) | g, C7 ||  lub F, F(d7) | g7, C7 ||
- zamiast np. f, f | C7, C7 ||  dajemy f, f(Des) | b, C7 ||  lub f, f(Des) | b6, C7 ||

Przykłady omawianych "pochodów" podaje ilustracja :

https://i.imgur.com/Zkfr3XR.jpg
Podkładanie akordów pod melodie




Dobrą szkołą harmonii są też kolędy - nie te w łatwym układzie, lecz stare wydania opracowane na fortepian w układzie 4-głosowym (patrz akordy w dolnym wierszu, w górnym mamy tylko triadę podstawową):

https://i.imgur.com/E6iY4KV.jpg
Podkładanie akordów pod melodie




Przy metrum 3/4 i umiarkowanym, lub szybkim tempie, z oczywistego względu, należy unikać stosowania więcej niż jednego akordu w takcie, natomiast przy metrum 4/4 - nie więcej niż dwóch. W tempach dostatecznie wolnych możemy użyć innego akordu nawet na każde tempo.



Na zakończenie - zróbmy następujące ćwiczenie, które przygotuje nas do szybkiego zagrania innego akordu mającego „w sopranie” (czyli jako górną nutę) tę samą nutę, np. nutę „c”.

Zastanówmy się jakie akordy można podłożyć do tego dźwięku (w tym przypadku
dźwięki składowe należy dodawać w dół).

Poniżej mamy zestawienie takich akordów (być może niekompletne, będę wdzięczny za ewentualne uzupełnienie).
Zestawienie nie zawiera akordów niepełnych i akordów typu "sus2", "sus4",
"add9", "add11", "add13".

https://i.imgur.com/MxF81wG.jpg
Podkładanie akordów pod melodie


Akordy proste, czyli trójdźwięki:
C   (c, g, e) (inv) - akord w przewrocie
C+   (c, gis, e) (inv)
c   (c, g, es) (inv)
a   (c, a, e) (inv)
F   (c, a, f)
f   (c, as, f)
As   (c, as, es) (inv)

Akordy sekstowe:
C6   (c, a, g, e) (inv) ***
c6   (c, a, g, es) (inv)
a6   (c, a, fis, e) (inv)
F6   (c, a, f, d) (inv) ***
f6   (c, as, f, d) (inv)
Es6   (c, b, g, es) ***
es6   (c, b, ges, es)
As6   (c, as, f, es) (inv) ***

Akordy septymowe:
C7   (c, b, g, e) (inv)
c7   (c, b, g, es) (inv) = Es6 ***
a7   (c, a, g, e) (inv) = C6 ***
F7   (c, a, f, es) (inv)
F7+   (c, a, f, e) (inv)
f7   (c, as, f, es) (inv) = As6 ***
D7   (c, a, fis, d)
d7   (c, a, f, d) = F6 ***
As7   (c, as, ges, es) (inv)
Des7+ (c, as, f, des)

Akordy nonowe:
B7/9   (c, b, as, f, d) (inv) *
D7/9   (c, a, fis, e, d) **

Uwagi :
*   - akord brzmi ładnie i przejrzyście z prymą "b" przeniesioną do lewej ręki
**   - dźwięki "e,d" trzeba zagrać kciukiem, lub prymę "d" przenieść do lewej ręki
***   - dźwięki składowe są identyczne, lecz oba akordy występują w innych konfiguracjach
     (np. a7 jest w drugim przewrocie a C6 w pierwszym)


Informacja dla początkujących
W "normalnym" akordeonie - jak wiadomo - w basach mamy tylko 4 akordy : dur, moll, dur-septymowy
i dur-septymowy-zmniejszony.
Wszystkie inne akordy, występujące w tym temacie, należy grać z pominięciem "dodatków", bo często występują one w melodii, lub - grając wielodźwiękami - wspomniane dodatki można zagrać prawą ręką.
« Ostatnia zmiana: 04 Sierpień 2015, 17:12 wysłana przez W.Królikowski »

Offline Jurek_klodzko1

  • VIP
  • *****
  • Wiadomości: 5240
    • Zobacz profil
  • Skąd: Wielisławskie Czworaki
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #1 dnia: 04 Sierpień 2015, 21:42 »
Wczoraj pozwoliłem sobie poczytać informacje zawarte w temacie. Dziękuję za publikację.

Offline Grzegorz P

  • ****
  • Wiadomości: 281
    • Zobacz profil
  • Skąd: lubelskie
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #2 dnia: 10 Wrzesień 2015, 07:41 »
Dziękuję Panie W.Królikowski. Dla mnie amatora to super materiał.

Offline W.Królikowski

  • 31.05.1938 - 28.08.2016, VIP
  • *****
  • Wiadomości: 888
    • Zobacz profil
  • Skąd: Kraków
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #3 dnia: 10 Wrzesień 2015, 14:59 »
(dodatkowy komentarz)

już tę kwestię poruszałem w którymś z tematów, ale powtórzę tutaj - zwłaszcza w kontekście
tego fragmentu z powyższego opracowania :

"Zaś  przerwanie  monotonii  uzyskuje  się  n. p. następująco :
-  zamiast  n.p.  F, F | C7, C7 ||   dajemy  F, F(d) | g, C7 ||   lub F, F(d7) | g7, C7 ||
-  zamiast  n.p.  f,  f  | C7, C7 ||   dajemy  f,  f(Des) | b, C7 ||   lub f, f(Des) | b6, C7 || "

W szczególności chodzi mi o ostatnie 2 akordy w obu wierszach, które nie muszą występować
w takiej konkretnej konfiguracji. W każdej bowiem sytuacji można sprawdzić, czy przed akordem
dur-septymowym "nie zmieści się" akord moll, lub moll-septymowy, leżący o kwartę niżej,
ewentualnie akord moll, lub moll-sekstowy, leżący o sekundę wielką niżej.

I druga kwestia, która tu powtórzę : chodzi właśnie o wspomniane akordy moll ze znaczkiem 7, lub 6.

Wiem oczywiście, że w basach akordeonu takich akordów nie ma. Gramy zatem akord "zwykły"
a ta seksta. lub septyma albo jest akurat w melodii, albo ewentualnie można ją dodać w prawej ręce.

I jeszcze jedna rzecz, którą przeoczyłem w głównym tekście : w miejsce akordu dominantowego,
zwłaszcza septymowego, często lepiej "pasuje", bo łagodniej brzmi, trójdźwięk zwiększony
(z podwyższoną kwintą), czyli n.p. zamiast C7 dajemy C+ (w akordeonie też go nie ma, więc w basie
gramy tylko prymę akordu a podwyższoną kwintę gramy w prawej ręce).

 
« Ostatnia zmiana: 10 Wrzesień 2015, 23:21 wysłana przez W.Królikowski »

Offline W.Królikowski

  • 31.05.1938 - 28.08.2016, VIP
  • *****
  • Wiadomości: 888
    • Zobacz profil
  • Skąd: Kraków
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #4 dnia: 11 Wrzesień 2015, 21:33 »
Głównym wskaźnikiem kolejności akordów jest przebieg melodii - wykład tu niewiele pomoże - proszę
lepiej popatrzeć na kilkanaście opracowań różnych melodii, widać tam jak na dłoni co i jak.

Proszę nie wpadać w kompleksy, bo z harmonią jest podobnie jak utworem trudnym technicznie :
trzeba go powtarzać aż do doskonałości - jak się przegra, przeanalizuje, setki różnych melodii,
to sharmonizowanie czegoś nowego idzie łatwiej.


Offline aszeluk

  • VIP
  • *****
  • Wiadomości: 77
    • Zobacz profil
  • Skąd: Gdynia
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #5 dnia: 25 Listopad 2017, 19:54 »
Bardzo proszę o skorygowanie jeśli jestem w błędzie...

Bazując na teorii budowania akordów dostępnych w basach akordeonu

np. w tonacji Cdur:
- na 1 st. C+E+G otrzymujemy akord durowy -c
- na 2 st. D+F+A                     akord molowy -dm
- na 3 st. E+G+H                     akord molowy -em
- na 4 st. F+A+C                     akord durowy -f
- na 5 st. G+H+D                    akord durowy -g a także:
              G+H+D+F                akord septymowy -g7
- na 6 st. A+C+E                     akord molowy -am

w tonacji np Amoll naturalnej:
- na 1 st. A+C+E                     akord molowy -am
- na 3 st. C+E+G                     akord durowy -c
- na 4 st. D+F+A                     akord molowy -dm
- na 5 st. E+G+H                     akord molowy -em
- na 6 st. F+A+C                     akord durowy -f
- na 7 st. G+H+D                    akord durowy -g a także
               G+H+D+F                akord septymowy -g7

a w tonacji Amoll harmonicznej:
- na 1 st. A+C+E                     akord molowy -am
- na 4 st. D+F+A                     akord molowy -fm
- na 5 st. E+Gis+H                  akord durowy -e a także
              E+Gis+H+D              akord septymowy -e7   
- na 6 st. F+A+C                     akord durowy -f
- na 7 st. Gis+H+D+F              akord septymowy zmniejszony -gis7zm

UWAGA na 7st. w tonacji Cdur jak i na 2 st. w tonacjach Amoll (naturalnej i harmonicznej) zbudowany akord H+D+F to trójdźwięk zmniejszony i w basach akordeonu niedostępny. Natomiast na 3 st. w tonacji Amoll harmonicznej  stworzony akord C+E+Gis to trójdźwięk zwiększony także w basach akordeonu nie istniejący (w takiej formie w jakiej są akordy durowe, molowe...)


A teraz mój problem. Podkładając akordy pod linię melodyczną w jakiejś konkretnej tonacji i w jakimś konkretnym takcie, moim zdaniem, bierzemy pod uwagę:

1. nuty przypadające na akcentowaną część taktu i dobieramy bas pojedynczy, który jest konsonansem
    doskonałym (pryma lub kwinta czysta)  ew. niedoskonałym (tercje lub seksty)

2. nuty przypadające na pozostałą część taktu i dobieramy akord powiązany triadą harmoniczną z basem
   pojedynczym tak by jak najwięcej nut tej części taktu było zawarte w akordzie korzystając z wyżej zbudowanych akordów na poszczególnych stopniach tonacji utworu

3. z lektury postów p. Królikowskiego powyżej pokrewnymi akordami dobranego w pkcie 2 są akordy durowe i molowe odległe od tegoż o tercję małą lub wielką zarówno w górę jak i w dół.

Czy mam rację?
« Ostatnia zmiana: 26 Listopad 2017, 08:25 wysłana przez aszeluk »

Offline Lajkonix

  • Konto usunięte z uwagi na naruszenia regulaminu
  • *
  • Wiadomości: 2938
    • Zobacz profil
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #6 dnia: 26 Listopad 2017, 09:52 »
Kolego Aszeluk,
z twojego postu wynika, że chcesz dobierać akord do każdego dźwięku w takcie. Czy dobrze rozumiem?

Offline SamMuz

  • ***
  • Wiadomości: 205
    • Zobacz profil
  • Skąd: Warszawa
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #7 dnia: 26 Listopad 2017, 13:29 »
Ale gama moll naturalna grana jest w górę z podwyższeniem na 6 i 7 stopniu, a w dół są one skasowane.
Co w przypadku tonacji Amoll z akordem Fis i Gis?

Offline Marcel

  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 6172
    • Zobacz profil
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #8 dnia: 26 Listopad 2017, 14:29 »
Przy okazji przypomnę inny ciekawy temat, założony przez midimariusza:

Może kogoś zainteresować również wątek:

Offline aszeluk

  • VIP
  • *****
  • Wiadomości: 77
    • Zobacz profil
  • Skąd: Gdynia
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #9 dnia: 26 Listopad 2017, 20:04 »
Kolego Aszeluk, z twojego postu wynika, że chcesz dobierać akord do każdego dźwięku w takcie. Czy dobrze rozumiem?
Nie do każdego dźwięku w takcie, ale do taktu jako całości. Pkt 1. to akcentowana część taktu, a pkt 2. to pozostała część taktu.


Ale gama moll naturalna grana jest w górę z podwyższeniem na 6 i 7 stopniu, a w dół są one skasowane.
Co w przypadku tonacji Amoll z akordem Fis i Gis?
Gama o której pisze SamMuz to gama molowa melodyczna. Molowa naturalna nie ma podwyższeń  na 7 st zarówno w górę jak i w dół. Molowa harmoniczna ma zaś podwyższenia na 7 st. zarówno w górę jak i w dól. Możemy także spotkać gamę molową stosowaną przez J.S.Bacha z podwyższeniami w górę i w dól na 6 i 7 st. a także gamę durową neapolitańską z obniżeniami na 6 st. w górę i w dół i kilka jeszcze rodzajów gam
« Ostatnia zmiana: 26 Listopad 2017, 21:16 wysłana przez aszeluk »

Offline Leszek

  • VIP
  • *****
  • Wiadomości: 1197
    • Zobacz profil
  • Skąd: śląskie, Hiszpania
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #10 dnia: 26 Listopad 2017, 21:09 »
Ciekawy wątek. Aszeluk jestem pod wrażeniem Twojej wiedzy [brawo] Może i dla mnie nie jest za późno liznąć trochę teorii ;)

Offline aszeluk

  • VIP
  • *****
  • Wiadomości: 77
    • Zobacz profil
  • Skąd: Gdynia
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #11 dnia: 27 Listopad 2017, 09:48 »
Dziękuję, Leszku. Nadmieniam, że ta moja wiedza jest całkiem świeżej daty, chociaż sam 2 tyg temu skończyłem 68 lat. A zatem jednak można. Chętnie zaś będę się nią dzielił na Forum także z tego powodu, że sam korzystam z tej kopalni wiedzy. Na początek chciałem polecić: 
                   http://www.music4vip.eu/pl/music_theory_book/pl/7
jako poręczne kompendium wiedzy o teorii muzyki, które można sobie wydrukować

Offline Lajkonix

  • Konto usunięte z uwagi na naruszenia regulaminu
  • *
  • Wiadomości: 2938
    • Zobacz profil
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #12 dnia: 27 Listopad 2017, 17:40 »
Ciągle nie za bardzo wiem o co chodzi Aszelukowi...
Staram się domyśleć, że chce samemu podpisać basy pod zapisaną linię melodyczną. Do tego chce użyć pewnych zasad harmonicznych.

Sztywne stosowanie przedstawionych przez Aszelika zasad może czasem zawodzić. Proszę zajrzeć do pierwszego taktu po przedtakcie tutaj:

http://www.philippebredif.fr/une_valse_musette_partition.pdf

(nutki udostępniane free przez kompozytora).

Sprawa jest prosta. W takcie jest tylko jedna nuta H. Rozpoczyna się zatem w mocnej części taktu. Tonacja c-dur. Wypadałoby zbudować akord na 7-mym stopniu gamy c-dur...?   A kompozytor chce C7+ (w basach C-dur) i mu to brzmi (nawet po francusku):

https://www.youtube.com/watch?v=jK4FdKnyoi4

Czego ja tutaj nie rozumiem?
Może na 7-mym stopniu gamy jest zakaz budowania akordu? To dlaczego na 2-gim stopniu gamy takiego zakazu nie ma?

Sam nie wiem....

Offline aszeluk

  • VIP
  • *****
  • Wiadomości: 77
    • Zobacz profil
  • Skąd: Gdynia
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #13 dnia: 27 Listopad 2017, 20:14 »
Moim zdaniem, autor ma prawo stosować swoje reguły. Nawet Chopinowi niektórzy dozgonni krytycy zarzucali łamanie kanonów muzycznych i na szczęście został przy swoim i to On miał rację.
W tym konkretnym przypadku stosując się do wskazań p. Królikowskiego (szkoda, że nie możemy już skorzystać z jego wiedzy) ponieważ nie można skorzystać z akordu opartego na 7 st gamy Cdur tylko dlatego, że nie ma go w basach akordeonu jako bas pojedynczy mógłby  być H oraz pokrewny akord do teoretycznego hzm (H+D+F) np em odległy o kwintę czystą w dół i zawierający w sobie dźwięk H lub wykorzystać inne akordy pokrewne. P. Królikowski naliczył conajmniej 11 akordów do wykorzystania. Cytuję jego  słowa zawarte powyżej w pierwszym poście tego wątku:
Innymi  słowy, nie  popełnimy  błędu  jeśli  kolejne  akordy  będą  odległe  od  siebie  o  kwartę, kwintę, tercję  małą, lub  wielką, zarówno  w  górę,  jak  i  w  dół.
« Ostatnia zmiana: 27 Listopad 2017, 20:27 wysłana przez aszeluk »

Offline Marcel

  • Administrator
  • *****
  • Wiadomości: 6172
    • Zobacz profil
Odp: Podkładanie akordów pod melodie
« Odpowiedź #14 dnia: 27 Listopad 2017, 20:22 »
Dodam, że sposób podany przez aszeluka, jest metodą często pojawiającą się w angielskojęzycznych materiałach. Oczywiście jest to duże uproszczenie. Zasad harmonii przecież nie sposób zawrzeć w 3 krokach. Czasem będzie to działać lepiej (szczególnie w przypadku prostych melodii), a czasem gorzej, to już musi ocenić ucho. Niemniej jednak może to być punkt startowy.

Do wspomnianych przez aszeluka kroków, warto byłoby dodać jeszcze, że:
pierwszy akord i ostatni często jest toniką...